W odpowiedzi na dzisiejszy artykuł zamieszczony w “Pulsie Biznesu” (nr 62 /2317 28 marca 2007 r.) pt. “Premierze, popraw to!”, “Pakiet Kluski jest do poprawki” autorstwa Jarosława Królaka niniejszym pragniemy przedstawić tekst oświadczenia jakie zostało przesłane w dniu wczorajszym do redakcji “Pulsu Biznesu” przez dr Jana Lica, współautora nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

“Stanowczo zaprzeczam, jakobym powiedział P. Królakowi z Pulsu Biznesu że projekt noweli ustawy o s.d.g nie gwarantuje ograniczeń kontroli firm. Przeciwnie, stwierdziłem, że przepisy o kontroli zostały istotnie doprecyzowane, gdy chodzi o obowiązki organów kontrolnych i opatrzone klauzulą, że w razie gdy organ narusza te obowiązki, czynności kontrolne uważaw się za niebyłe. W takiej sytuacji przedsiębiorca może udowodnić w trybie odwoławczym, a następnie sądowym bezprawność kontroli a nawet uzyskać odszkodowanie z tego tytułu.

P. Królak natomiast oczekiwał, że z mocy samych przepisów kontrole bezprawne będą niemożliwe. Próbowałem tłumaczyć, że nie ma takich przepisów, które same z siebie chroniłyby określony interes prawny, że konieczna jest zawsze droga administracyjna lub sądowa, ale obawiam się, że był to próżny trud. Nie ma i nie będzie doskonałych zabezpieczeń przed łamaniem prawa. Takim zabezpieczeniem nie może być nigdy sam przepis prawa ale stojące za nim sankcje i możliwość ich egzekucji.”

Jednocześnie ponownie pragniemy przedstawić najważniejsze zmiany w zakresie kontroli działalności gospodarczej, które zawarte są w nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Zmiany:

a) zdefiniowany cel kontroli – organ kontroli określa jeszcze przed rozpoczęciem kontroli, co będzie jej przedmiotem; organ kontroli ma jasno zdefiniowane, iż może badać jedynie działalność gospodarczą przedsiębiorcy pod względem jej legalności a nie przedsiębiorcę – do dnia dzisiejszego brak jest takiej generalnej zasady w USDG,

b) dodano niezwykle ważny zapis stanowiący ogólną dyrektywę w zakresie przeprowadzania kontroli, iż kontrola nie może dezorganizować normalnego funkcjonowania przedsiębiorcy,

c) rozszerzono obowiązki informacyjne organów kontroli w interesie ogólnospołecznym – gdy podczas prowadzonej kontroli dany organ stwierdzi jakieś nieścisłości, które jednak nie leżą w jego kompetencji – organ ma obowiązek zawiadomić o tych nieprawidłowościach właściwy organ,

d) uregulowano sytuację prawną osób trzecich, z których pomocy niekiedy korzystają organy kontroli – dodano zapis, iż mają one prawa i obowiązki podobne jak pracownicy organów kontroli, jednakże nie mogą dokonywać czynności końcowych, oraz uściślono w jakich sytuacjach istnieje możliwość korzystania z takich usług – “w szczególności, gdy wymagana jest wiedza specjalistyczna”,

e) art. 79 ust. 2 dookreślono przepisy dotyczące treści upoważnienia do przeprowadzenia kontroli – do tej pory istnieje wiele problemów z nieczytelnością tych upoważnień, wypisywaniem ich przez pracowników kontroli, podczas gdy powinny one być wystawiane przez podmiot wskazany przepisami prawa (upoważnienia często były wypisywane “na kolanie” przez pracowników organów kontroli na oczach przedsiębiorców) – wskazanie konsekwencji takich działań – czynności kontrolne muszą być uznane za niebyłe,

f) art. 80 - co do niemożności przeprowadzania kontroli podczas nieobecności przedsiębiorcy (osoby przez niego wyznaczonej) i wyjątków od tej zasady – zracjonalizowanie wyjątków – z najważniejszych – można przeprowadzać kontrole, gdy przedsiębiorca uchyla się od wzięcia udziału w czynnościach. Ponadto określono konsekwencje naruszenia postanowień odnośnie obecności przedsiębiorcy, jak i wskazanie kogo należy rozumieć przez osobę upoważnioną przez przedsiębiorcę do reprezentowania go przed organami kontroli – mając na uwadze pozytywny aspekt takiego rozszerzenia – przedsiębiorca nie musi pamiętać o upoważnieniu – z ustawy są upoważnione osoby zajmujące kierownicze stanowiska,

g) art. 82 – kwestie kilku kontroli w tym samym czasie u jednego przedsiębiorcy – zracjonalizowano wyjątki poprzez ich uszczegółowienie dzieki czemu uzyskano efekt polegający na zawężeniu sytuacji, w których możliwe jest stosowanie wyjątków od zasady jednej kontroli, określono konsekwencje złamania zasad wynikających z tego artykułu, ponadto wprowadzono konieczność dostarczenia uzasadnienia na piśmie kontrolowanemu dlaczego organ kontroli uważa, iż zachodzi wyjątek – tego typu zapisy istotnie ograniczają uznaniowość w tym zakresie organów kontroli, które w obecnym stanie prawnym takiego obowiązku nie mają – naruszenie tych przepisów prowadziłoby do uznania przeprowadzonych czynności kontrolnych za niebyłe,

h) rozstrzygnięto problem kolizji kontroli – czyli sytuacji, gdy dwa organy naraz wszczęły kontrolę w stosunku do przedsiębiorcy – art. 82 ust. 5,

i) Art. 83 – co do czasu możliwej kontroli – skrócono terminy mając na względzie fakt, iż do tej pory zarówno dla przedsiębiorców zatrudniających do 10 pracowników, do 50 jak i do 250 był ten sam termin – 4 tygodnie. Wyszliśmy z założenia, iż skoro 4 tygodnie są wystarczające wedle ustawy dla tak dużych przedsiębiorstw jak te które zatrudniają do 250 pracowników to czemu te znacznie mniejsze muszą też znosić tak długie kontrole – szczególny wydźwięk ma ta zmiana w przypadku przedsiębiorców prowadzących samodzielnie działalność gospodarczą, u których to każdy dzień się liczy,

j) w art. 78 ust. 1 przesunięto akcent na działanie na etapie zagrożenia środowiska.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż przedstawione propozycje idą w kierunku ograniczenia uznaniowości organów kontroli, zracjonalizowania wyjątków przewidzianych od zasad dotyczących przeprowadzanych kontroli oraz wprowadzają jasno określonych konsekwencji związanych z działaniem organów kontroli niezgodnie z przepisami ustawy. Wyjątkowo ważne jest również zdecydowane skrócenie czasów kontroli.

W obliczu powyższych faktów stwierdzamy, iż artykuł “Pulsu Biznesu” w sposób nierzetelny przedstawia intencje twórców zmian legislacyjnych oraz same zapisy projektów ustaw.

Warto również przypomnieć, iż Prezes Roman Kluska, wielokrotnie w swoich wypowiedziach podkreślał, iż proponowane przez Rząd zmiany są od 15 lat najdalej idącymi rozwiązaniami w kierunku poprawy sytuacji przedsiębiorców w Polsce.